Arş. Gör. Başak Lâle’den yeni makale: Mahremiyet ve Kamusallık Eşiğinde İstanbul Fatih’te Çıkmaz Sokakların Değişen Yüzü

25 Haziran 2026 Perşembe

İstanbul Gelişim Üniversitesi (İGÜ) Güzel Sanatlar Fakültesi (GSF) İç Mimarlık Bölümü Arş. Gör. Başak Lâle’nin, İstanbul’un tarihi dokusundaki çıkmaz sokakların mekânsal ve sosyal dönüşümünü inceleyen yeni araştırma makalesi, uluslararası hakemli mimarlık ve planlama dergisi PLANARCH - Design and Planning Research bünyesinde yayımlandı.

Arş. Gör. Başak Lâle’nin yürüttüğü doktora tez çalışmasından üretilen “Mahremiyet ve Kamusallık Eşiğinde: İstanbul Fatih'te Çıkmaz Sokakların Değişen Yüzü” başlıklı makale, geleneksel konut dokusunun en karakteristik unsurlarından biri olan çıkmaz sokakları mercek altına alıyor. Çalışma; geçmişten günümüze çıkmaz sokakların değişen anlamını konut, mahremiyet ve kamusallık kavramları üzerinden okuyor.

“Sokağın konuta has olmaktan çıkıp yabancılaşması…”

Geleneksel İslam ve Osmanlı kent biçimlenişinde çıkmaz sokakların konut iç mekânıyla kurduğu güçlü bağa dikkat çeken çalışmada, bu sokakların geçmişte hane halkına özel, adeta sokağın evin bir salonu gibi işlev gördüğü ve gündelik hayatın mahrem bir parçası olarak şekillendiği vurgulanıyor. Tarihi Yarımada’nın (Fatih) özgün kentsel morfolojisinin incelendiği araştırmada, modernleşme süreçleri ve değişen konut pratikleriyle birlikte bu alanların sosyal ve mekânsal anlamda uğradığı dönüşüm çarpıcı verilerle ortaya konuyor.

Çalışmanın temel argümanlarından birini, geleneksel dokuda komşuluk ilişkilerini besleyen ve güvenli bir yarı-kamusal alan (eşik) sunan çıkmaz sokakların, günümüz kentsel dinamiklerinde bu rollerini nasıl kaybettiği oluşturuyor. Seri üretim konut yaklaşımları, değişen yaşam alışkanlıkları ve sosyo-mekânsal dönüşümler sebebiyle çıkmaz sokaklar, geçmişteki o korunaklı ve yaşantı dolu kimliğinden uzaklaşarak fiziksel kentsel dokuda farklılaşan mekânlara dönüşüyor.

Kentsel bellek, mimari miras ve geleneksel mahalle kültürünün korunması bağlamında yazına önemli bir katkı sunan makaleye, 10.54864/planarch.1849161 DOI numarası üzerinden erişim sağlanabiliyor. Arş. Gör. Başak Lale’yi bu değerli çalışması için tebrik eder, başarılarının devamını dileriz.

Haberler Tüm Haberler